Samenvatting

De term ‘warmtewerend’ doet al geruime tijd de ronde binnen het werkveld van hittestress en stedelijke klimaatadaptatie, en is inmiddels in beleid van veel gemeenten en provincies opgenomen. Steeds vaker worden warmtewerende oppervlakken expliciet benoemd als belangrijk middel om hittestress in stedelijke gebieden te beperken. Daarbij wordt regelmatig als richtlijn gehanteerd dat ongeveer 40-50% van de horizontale en verticale oppervlakken in een gebied warmtewerend zouden moeten zijn. Voor het klimaatbestendig inrichten van steden is echter meer inzicht nodig in de werking en effectiviteit van deze warmtewerende oppervlakken. Het is niet eenduidig wat precies wordt verstaan onder een warmtewerend materiaal of oppervlak. Ook is nog onvoldoende bekend hoe effectief verschillende materialen en maatregelen in de praktijk zijn en welke doelen ze precies dienen. Gaat het om verkoeling voor voorbijgangers en het creëren van koele routes? Of is het doel juist het realiseren van koele plekken of comfortabele verblijfslocaties? Draagt het bij aan een aangenaam binnenklimaat of richt het zich op gebiedsbrede verkoeling? Daarbij is het aannemelijk dat verschillende materiaaleigenschappen leiden tot uiteenlopende verkoelingskarakteristieken, die per locatie en per beoogd doel sterk kunnen verschillen in effectiviteit. Ook is de vraag gerechtvaardigd of de vaak genoemde doelstelling van 40-50% warmtewerende oppervlakken daadwerkelijk effectief en/of efficiënt is. Deze kennislacunes onderstrepen de noodzaak van een systematische verkenning van de bestaande wetenschappelijke kennis over warmtewerende oppervlakken. Inzicht in de onderliggende thermo-fysische processen die bepalen of een oppervlak als warmtewerend kan worden beschouwd, is essentieel om de werking en toepasbaarheid van dergelijke maatregelen beter te begrijpen. Daarbij spelen materiaaleigenschappen zoals reflectiviteit, warmteopslag, verdamping en warmtegeleiding een centrale rol. Het doel van dit literatuuronderzoek is om deze processen en hun invloed op de thermische werking van verschillende materialen in kaart te brengen. De focus ligt daarbij op oppervlakken op straatniveau, evenals op daken en gevels. Door verschillende typen materialen en toepassingen te vergelijken, wordt inzicht verkregen in de mate waarin zij kunnen bijdragen aan het beperken van opwarming van oppervlaktes, luchttemperatuur en soms ook gevoelstemperatuur of binnentemperatuur. Met dit onderzoek wordt een wetenschappelijke basis gelegd voor een beter onderbouwde definitie van het begrip ‘warmtewerend’ en voor de verdere ontwikkeling van richtlijnen voor toepassing in de praktijk