Samenvatting

Het NO-GIZMOS-project heeft aangetoond dat gedecentraliseerde energiebronnen in het laagspanningsnet congestieproblemen op middenspanningsniveau (MV) effectief kunnen oplossen. Onze pilot in Ansen heeft aangetoond dat een gemeenschapsgebaseerde en algoritmisch aangestuurde virtuele energiecentrale, bestaande uit negen huishoudelijke accu’s, pieken in het middenspanningsnet met 3,5% tot 6% kan verminderen, waardoor mogelijk capaciteit vrijkomt en de noodzaak voor netversterking zelfs kan worden uitgesteld. Dit technische succes gaat echter gepaard met economische wrijving: de sturingsstrategieën die het net het beste beschermen, leveren onder de huidige marktomstandigheden vaak een lager financieel rendement op voor bewoners (d.w.z. accueigenaren). Dit rapport biedt daarom een technische routekaart voor dit ‘Local Grid Guardian’-model en de noodzakelijke aanpassingen aan de marktprikkels die nodig zijn om dit model op duurzame wijze te realiseren. Hiermee levert NO-GIZMOS een bijdrage aan het MOOI Systeemintegratie-programma, dat oplossingen ontwikkelt om grote hoeveelheden zonne- en windenergie in het elektriciteitsnet te integreren, op weg naar een CO₂-neutrale energievoorziening in 2050. Momenteel is de meest urgente en hardnekkige knelpunt de congestie op middenspanningsniveau, waar wachtlijsten voor nieuwe aansluitingen van hernieuwbare energiebronnen jarenlang zijn. Door aan te tonen dat gecoördineerde huishoudbatterijen — aangestuurd via software op basis van open standaarden en echte netgegevens — regionale piekbelastingen kunnen verminderen, opent het project een snel schaalbare weg naar meer hernieuwbare capaciteit op het bestaande net. De bevinding dat laagspanningsinstallaties de druk op een hoger netniveau aanzienlijk kunnen verlichten, was nog niet eerder empirisch aangetoond, en de hier ontwikkelde, openbaar gepubliceerde besturingsalgoritmen en communicatieprotocollen maken de aanpak direct reproduceerbaar. Naast de technische resultaten heeft het multidisciplinaire ontwerp van het project – waarbij netengineering, softwareontwikkeling, gedragsonderzoek en maatschappelijke betrokkenheid in één proefproject werden gecombineerd – inzichten opgeleverd over hoe burgerparticipatie en algoritmische netondersteuning elkaar kunnen versterken in plaats van ondermijnen. This knowledge is directly relevant to the ongoing crystallisation of the congestion management market and the regulatory frameworks now being shaped under the new Energy Act.