Samenvatting

Deze rapportage is opgesteld binnen de Proeftuin Toegankelijke Digitale Zorg, een regionaal samenwerkingsprogramma dat zich richt op het toegankelijk maken van digitale zorg voor inwoners van Noord-Nederland. Binnen deze proeftuin heeft het werkpakket Leren & Ontwikkelen als doel zorgorganisaties te ondersteunen bij het versterken van de digitale vaardigheden van zorgmedewerkers. Dit onderzoek brengt de leerbehoefte van zorg- en welzijnsprofessionals in Noord-Nederland in kaart en vormt daarmee een belangrijke basis voor de verdere ontwikkeling van passend leeraanbod. Om inzicht te krijgen in de leerbehoeften van zorgprofessionals is een online survey ontwikkeld op basis van bestaande vragenlijsten van onder andere Digivaardig in de Zorg, de Monitor Digitale Zorg en het Europese DigComp-model. De vragenlijst behandelde achtergrondkenmerken, houding ten aanzien van digitale zorg, ontwikkelbehoeften en ervaringen met bestaand leeraanbod. Daarnaast zijn verdiepende interviews gehouden om de surveyresultaten beter te kunnen duiden. De online vragenlijst werd verspreid via de netwerken van de Digitale Academie Noord-Nederland, de Proeftuin Toegankelijke Digitale Zorg, Health Noord en Gezond Groningen. In totaal vulden 78 respondenten de vragenlijst gedeeltelijk in en 46 respondenten volledig. Daarnaast zijn drie verdiepende interviews afgenomen. De resultaten laten zien dat digitale zorg breed wordt gezien als een noodzakelijk onderdeel van de toekomst van de zorg. Vrijwel alle respondenten erkennen de voordelen van digitalisering, zoals efficiënter werken, betere samenwerking, meer regie voor cliënten en een betere toegankelijkheid van zorg. Tegelijkertijd bestaan er zorgen over verlies van persoonlijk contact, technische problemen, privacyrisico’s en de toenemende complexiteit van digitale systemen. Hoewel de meeste medewerkers zich niet herkennen als uitgesproken tegenstanders van digitalisering, bestaan er duidelijke verschillen tussen functiegroepen, opleidingsniveaus en leeftijdsgroepen. Beleidsmedewerkers en managers staan over het algemeen positiever tegenover digitale technologie dan medewerkers in cliëntgebonden of ondersteunende functies. De behoefte om digitale vaardigheden verder te ontwikkelen is groot. Ongeveer 85% van de respondenten vindt het belangrijk tot zeer belangrijk om zich verder te ontwikkelen. Daarbij ligt de grootste leerbehoefte op het gebied van digitale veiligheid, digitaal samenwerken, kritisch omgaan met digitale informatie en het efficiënt gebruiken van bestaande systemen. Onder digitale zorgtoepassingen springt kunstmatige intelligentie er duidelijk uit als belangrijkste interessegebied, gevolgd door elektronische patiëntendossiers, virtual en augmented reality en wearables. Interviews laten zien dat medewerkers vooral behoefte hebben aan vaardigheden die direct aansluiten bij hun dagelijkse werkzaamheden en die direct toepasbaar zijn in de praktijk. Tegelijkertijd blijkt dat het bestaande leeraanbod slechts beperkt wordt benut. Minder dan de helft van de respondenten heeft in de afgelopen twee jaar gebruikgemaakt van scholing gericht op digitale vaardigheden. De belangrijkste redenen om niet deel te nemen zijn onbekendheid met het aanbod, gebrek aan tijd en het ontbreken van voldoende prioriteit vanuit de organisatie. Medewerkers zoeken leeraanbod vooral zelfstandig via internet of collega’s en maken relatief weinig gebruik van leidinggevenden of HR-afdelingen als informatiebron. Respondenten die wel scholing hebben gevolgd, zijn overwegend positief over de kwaliteit en geven aan dat de opgedane kennis doorgaans direct toepasbaar is in hun werk.