Samenvatting

Creatieve broedplaatsen zijn van groeiende betekenis voor steden, maar hun positie is kwetsbaar. Juist op aantrekkelijke plekken drukt de vastgoedmarkt het hardst en is een betaalbare broedplaats zelden een rendabel vastgoedproduct. Tussen wat een gebruiker kan betalen en wat het vastgoed kost, zit een onrendabele top. De kernvraag voor elke gemeente is wie die top draagt: de gemeente, de markt of de initiatiefnemer en onder welke spelregels dat vervolgens gebeurt. Dit dossier brengt dat vraagstuk en het bijbehorende gereedschap bij elkaar. Het schetst het juridische kader (Wet Markt en Overheid, staatssteun, mededinging en aanbesteding, Didam en erfpacht), beschrijft dertien financieringsinstrumenten, van tijdelijk gebruik van gemeentelijk vastgoed tot erfpacht en garantstelling, en koppelt die via zeven herkenbare situaties aan een matrix. Die matrix is het kernproduct. Hij laat per situatie zien welke instrumenten passen. De rode draad van dit dossier is dat de onrendabele top van een broedplaats niet vanzelf verdwijnt. Een gemeente kan alleen bewust kiezen wie die last draagt en die keuze verantwoorden door haar expliciet en navolgbaar te maken. Dat vraagt om drie dingen. Ten eerste regelt zij de twee juridische vloeren apart: de kostprijskant en de staatssteunkant. Ten tweede vat zij financiering breed op, want naast geld tellen ook grond, garanties, menskracht en procedurele ruimte mee. Ten derde organiseert zij de broedplaats over de verschillende gemeentelijke domeinen heen. Dit dossier biedt daarvoor het kader, de instrumenten en de onderbouwing. De bijlage bevat de verantwoording met bronnen.