Samenvatting

Beekdallandschappen staan onder druk door klimaatverandering, ontwatering en intensief landgebruik, met droogte, wateroverlast en spanningen tussen landbouw, natuur en waterbeheer als gevolg. Dit onderzoek, in opdracht van HAS Green Academy en de Natuurverdubbelaars, richt zich op het stroomgebied van de Buulder Aa (Dommel) en onderzoekt hoe een transitie naar een klimaatrobuust beeklandschap vorm kan krijgen, en welke gevolgen dit heeft voor stakeholders. Twee scenario's zijn vergeleken: een technologisch gereguleerd scenario, gericht op behoud van landbouwproductiviteit, en een collectief landschapsbeheer-scenario, waarin landgebruik wordt afgestemd op natuurlijke bodem- en watersystemen. Via literatuuronderzoek, stakeholderanalyse, interviews, kosten-batenanalyse en rechtvaardigheidsanalyse zijn beide beoordeeld op zes ecosysteemdiensten. Het collectief landschapsbeheer-scenario levert de grootste verbeteringen op voor waterberging, waterkwaliteit, bodemgezondheid en biodiversiteit. De maatschappelijke baten zijn groot, maar lasten komen vooral bij agrariërs terecht, wat vraagt om rechtvaardige verdeling en vroege betrokkenheid bij besluitvorming. Aanbevolen wordt gebiedsontwikkeling te baseren op het bodem- en watersysteem en agrariërs actief te ondersteunen.