Samenvatting

Het organische stofgehalte in Nederlandse bodems neemt al jaren niet toe. Dit heeft nadelige gevolgen voor duurzaam bodemgebruik en daarmee samenhangende onderwerpen. Behoud en verbetering van de bodemkwaliteit is primair de verantwoordelijkheid van de agrarische ondernemer die daar als grondeigenaar en -gebruiker ook direct belang bij heeft. Soms is er echter onvoldoende bewustzijn en kennis over de bodem. Er is daarom een grote behoefte aan onderbouwde handelingsperspectieven voor duurzaam bodembeheer.Bodemorganische stof vervult verschillende functies en is bepalend voor het bodemleven, de bodemstructuur, de waterretentie- en infiltratiecapaciteit en de nutriëntenlevering en -binding. De kwantiteit en kwaliteit van bodemorganische stof is in meerdere opzichten een sleutelfactor als het gaat om handelingsperspectieven, en organische bodemverbeteraars zijn een belangrijke maatregel in het verhogen van bodemorganische stof en daarmee de bodemkwaliteit.Drie melkveehouders in Noord-Nederland willen daarom in samenwerking met kennisinstellingen en agro-adviseurs een fieldlab opzetten om een duurzame, gezonde bodem te bevorderen door het produceren van een organische bodemverbeteraar uit melkveemest. Centraal daarbij staat het realiseren van een duurzame bodem met aandacht voor biodiversiteit, weidevogelbeheer, bodemgezondheid, C-vastlegging en klimaatadaptatie.Doel van het project 'Stapel op vaste mest' is daarom om een ontwerp te maken voor een fieldlab waarin kennis wordt verzameld en onderzoek wordt uitgevoerd naar oplossingen voor het stapelbaar krijgen en houden van de dikke fractie van melkveemest. Een fieldlab is geen fysieke plek, maar een samenwerking waarin boeren, onderzoekers en adviseurs samen leren, experimenteren en kennis delen. Hiermee willen de betrokken partijen kennis opdoen, verspreiden en handelingsperspectieven ontwikkelen die bijdragen aan een gezonde toekomst voor de melkveehouderij.Een belangrijke eerste stap voor het ontwerpen van het fieldlab is het uitvoeren van een literatuurstudie naar stapelbare vaste mest als organische bodemverbeteraar en het in kaart brengen van de kennis die al aanwezig is over het onderwerp, op zowel nationaal als internationaal vlak. Dit rapport geeft daarmee input voor concrete ontwerpkeuzes voor het fieldlab.