Samenvatting

De zorgsector in Nederland staat voor grote uitdagingen door vergrijzing, stijgende zorgkosten en een tekort aan zorgmedewerkers (CBS, 2024). Een deel van de oplossing hiervoor is om de samenwerking tussen zorgprofessionals en mantelzorgers te versterken, maar deze samenwerking is nog lang niet altijd en overal vanzelfsprekend (Waardigheid en trots, 2024). Ook Zorgfederatie Oldenzaal (ZFO) worstelt met dit vraagstuk. Om die reden is in dit kwalitatieve onderzoek gesproken met mantelzorgers en zorgprofessionals middels focusgroepen met als doel de samenwerking tussen mantelzorgers en zorgprofessionals binnen ZFO te verbeteren. De hoofdvraag uit dit onderzoek luidt: ‘Op welke manieren kan de samenwerking tussen zorgprofessionals en mantelzorgers worden geoptimaliseerd binnen de Zorgfederatie Oldenzaal?’ Op basis van de resultaten blijkt dat zowel mantelzorgers als zorgprofessionals de waarde van goede samenwerking inzien. Er bestaat brede consensus over de behoefte aan heldere communicatie, vertrouwen en gelijkwaardigheid in de samenwerkingsrelatie. Knelpunten zijn er op het gebied van rol- en verwachtingsonduidelijkheden, gebrek aan actueel beleid en soms beperkte kennis over dementie bij mantelzorgers. Initiatieven zoals huisbezoeken en familieavonden worden gewaardeerd en bieden succesvolle kansen voor het versterken van de samenwerking. De conclusies zijn gebaseerd op de resultaten die op basis van de vijf invalshoeken van Kaats en Opheij (2023) zijn uitgevraagd en onderbouwd met wetenschappelijke literatuur De grootste behoefte gaat uit naar een gezamenlijke strategie waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende perspectieven van betrokkenen. Vervolgens een duidelijk beleid met aandacht voor afspraken, regels, taken, rollen en verantwoordelijkheden voor zorgprofessionals en mantelzorgers. Andere aanbevelingen zijn het gericht inzetten van instrumenten die communicatie versterken en interventies om communicatievaardigheden te ontwikkelen. Het ingeslagen proces van het warme welkom is de juiste maar zal op onderdelen verbeterd kunnen worden. Geadviseerd wordt om aan een vast team te werken, waardoor de vertrouwensrelatie toeneemt en men de bewoner en mantelzorger beter leert kennen. Checklists een ecogram en visitekaartjes dragen als instrumenten bij aan een succesvolle samenwerking. Verder wordt aangeraden structurele intervisies te plannen om communicatievaardigheden te borgen. Op basis van deze inzichten ligt de sleutel tot een betere samenwerking met name in het versterken van communicatie, beleid en investeren in duurzame, vertrouwensvolle relaties tussen zorgprofessionals en mantelzorgers.