Samenvatting

Metalen schroeven worden veelvuldig toegepast in constructieve houtverbindingen en kunnen gedurende de levensduur van een constructie worden aangetast door corrosie. Naast vocht kan ook de zuurgraad van hout hierbij een belangrijke rol spelen. Binnen Ingenieursbureau Verhoeven & Leenders bestaat onvoldoende inzicht in de invloed hiervan op de keuze van metalen schroeven. Het doel van dit onderzoek is daarom om te bepalen welke typen metalen schroeven geschikt zijn voor toepassing in enkelsnedige hout-op-houtverbindingen bij houtsoorten met een hoge zuurgraad.

Voor het onderzoek is aan de hand van literatuur, normen en technische productdocumentatie gekeken naar het ontstaan van corrosie in hout, de zuurgraad van constructiehout, de wijze waarop hiermee in de huidige ontwerppraktijk rekening wordt gehouden en de eigenschappen en beschikbaarheid van verschillende typen metalen schroeven. De verkregen inzichten zijn vervolgens samengebracht in een stroomschema welke als hulpmiddel kan dienen voor het kiezen van een metalen schroef in hout.

Hieruit komt naar voren dat houtzuurgraad vooral van belang is wanneer voldoende vocht aanwezig is. Vanaf een houtvochtgehalte van circa 15 tot 18% kan corrosie optreden en bij een pH-waarde lager dan vier kan dit proces verder worden versneld. Van de onderzochte houtsoorten, die vanwege hun natuurlijke duurzaamheid worden toegepast in vochtige omstandigheden, zijn met name europees eiken, douglas en western red cedar hierdoor relevant. Ook bepaalde houtbehandelingen kunnen de corrosiviteit van de houtomgeving vergroten.

In de huidige ontwerppraktijk wordt houtzuurgraad niet als afzonderlijke parameter gebruikt voor de keuze van een metalen schroef. NEN-EN 14592 (2022) verwerkt de invloed hiervan, samen met onder andere de gebruikersklasse, ontwerplevensduur en eventuele houtbehandelingen, in houtcategorieën T1 t/m T5. Vochtig hout met een pH-waarde van vier of lager valt bij een ontwerplevensduur van 50 jaar in houtcategorie T4. Voor deze categorie geldt voor verzinkte schroeven een minimale zinklaagdikte van 55 μm, moeten alternatief gecoate schroeven een vierjarige buitenblootstellingstest succesvol hebben doorstaan en is voor roestvaststalen schroeven minimaal corrosieweerstandsklasse CRC III vereist, wat overeenkomt met A4 kwaliteit.

Binnen het onderzochte productaanbod van constructieve houtschroeven met diameters van 6 en 8 mm zijn geen verzinkte of alternatief gecoate schroeven aangetroffen waarvan geschiktheid voor houtcategorie T4 is aangetoond. Alternatief gecoate schroeven kunnen mogelijk wel geschikt zijn voor toepassing binnen deze houtcategorie, maar het ontbreken van een versnelde testmethode vormt mogelijk een praktische drempel voor fabrikanten om deze geschiktheid aan te tonen. Roestvaststalen schroeven die aan de vereiste corrosieweerstand voldoen, zijn wel beschikbaar.

Geconcludeerd kan worden dat roestvaststalen schroeven van minimaal A4 kwaliteit momenteel de enige geschikte én beschikbare keuze vormen voor toepassing in enkelsnedige hout-op houtverbindingen bij hout met een hoge zuurgraad in vochtige omstandigheden.