Samenvatting

In het kader van het verminderen van schoolverzuim op VHS Singelland is een onderzoek uitgevoerd naar de uitdagingen en kansen binnen het mentorschap en de begeleiding van leerlingen. Het relatief verzuim is sinds de coronapandemie toegenomen, en zowel mentoren als leerlingen ervaren belemmeringen in het omgaan met deze problematiek. Mentoren geven aan dat protocollen soms onduidelijk en tijdrovend zijn, terwijl leerlingen behoefte hebben aan een meer persoonlijke benadering en ondersteuning. Het doel van dit onderzoek was om een product te ontwikkelen dat mentoren ondersteunt bij het begeleiden van leerlingen, met als uiteindelijke doel het terugdringen van schoolverzuim en het versterken van een positief schoolklimaat.

Tijdens het onderzoek is gebruikgemaakt van het Double Diamond-model, bestaande uit de discover-, define-, develop- en deliver-fase (Van ’t Veer, Wouters, Veeger, van der Lugt, 2020). Gedurende de eerste twee fasen zijn interviews afgenomen met mentoren, leerlingen en andere betrokkenen, en is een uitgebreide analyse gemaakt van de huidige situatie. Hieruit bleek dat mentoren vaak moeite hebben met het signaleren en aanpakken van verzuim vanwege een gebrek aan praktische hulpmiddelen en tijd. Tegelijkertijd gaven leerlingen aan dat een persoonlijke en betrokken begeleiding voor hen cruciaal is. Op basis van deze inzichten zijn ontwerpeisen opgesteld, waaronder de noodzaak van een duurzaam, gebruiksvriendelijk en laagdrempelig product dat aansluit bij de visie van de school op inclusie en verbondenheid.

Als oplossing is een leerling-buddy systeem ontwikkeld, genaamd ‘Mienskip Maatje’. Dit systeem koppelt derdejaarsleerlingen aan eerstejaars leerlingen, waarbij de buddy’s als rolmodel en aanspreekpunt dienen. De buddy’s krijgen training in gespreksvaardigheden en probleemsignalering, terwijl docenten worden opgeleid tot coachdocent om de buddy’s te begeleiden. Het systeem bevordert sociale cohesie en biedt een preventieve aanpak voor het signaleren van problemen bij leerlingen. De naam Mienskip, die verwijst naar de Friese term voor gemeenschap en verbondenheid, sluit aan bij de waarden van VHS Singelland.

Het ontwikkelde product is getest en geëvalueerd met betrokken professionals, waaronder mentoren en medewerkers uit het ondersteuningsteam. Tijdens deze evaluaties bleek dat het systeem niet alleen de betrokkenheid van leerlingen verhoogt, maar ook bijdraagt aan de professionele ontwikkeling van mentoren. Het gebruik van trainingsmaterialen, zoals een handleiding en een infographic, maakt het systeem eenvoudig te implementeren en ondersteunt mentoren in hun rol. Daarnaast draagt het systeem bij aan een duurzamere aanpak door docenten op te leiden die op hun beurt nieuwe buddy’s kunnen trainen.
De proefimplementatie leverde positieve resultaten op, om het systeem verder te optimaliseren adviseren wij VHS Singelland om het systeem verder te testen. Dit kan onder meer door het betrekken van ouders en andere stakeholders bij de implementatie, het aanbieden van aanvullende trainingen aan mentoren en buddy’s, en het monitoren van de langetermijneffecten op het verzuim. Daarnaast wordt aanbevolen om het leerling-buddy systeemonderdeel te maken van het reguliere beleid van de school en het verder uit te rollen naar alle afdelingen.

Het onderzoek toont aan dat het Mienskip Maatje systeem een waardevolle bijdrage levert aan het verminderen van schoolverzuim en het versterken van een positief, inclusief schoolklimaat. Door het combineren van persoonlijke begeleiding en structurele ondersteuning biedt het systeem niet alleen oplossingen voor de huidige uitdagingen, maar creëert het ook kansen voor de duurzame ontwikkeling van leerlingen en mentoren. Door voort te bouwen op de resultaten van dit onderzoek en het systeem verder te integreren in het beleid van VHS Singelland, kan een significante impact worden gemaakt op het welzijn en de schoolprestaties van leerlingen.

In hoofdstuk 1 wordt het product Mienskip Maatje beschreven, een leerling-buddy systeem dat is ontwikkeld om schoolverzuim te verminderen. Hoofdstuk 2 richt zich op de discover- en definefase, waarin door middel van onderzoek de problematiek rond verzuim is geanalyseerd en de doelstelling van het onderzoek is vastgesteld. In hoofdstuk 3 worden de develop- en deliverfase uitgewerkt, waarin het product is ontwikkeld en getest om aan de behoeften van mentoren en leerlingen te voldoen. Hoofdstuk 4 bevat de aanbevelingen die gedurende het onderzoek zijn verzameld.