Samenvatting

Het onderzoek is uitgevoerd binnen Team Jeugd en Gezin van de gemeente Goeree-Overflakkee te Middelharnis. Hier is zichtbaar dat kinderen in de leeftijd van 8 tot en met 12 jaar niet structureel worden betrokken tijdens de onderzoeksfase. Jeugdconsulenten erkennen het belang van kinderparticipatie, maar ervaren belemmeringen zoals tijdsdruk, hoge caseload en het ontbreken van een eenduidige aanpak binnen het team. Het risico bestaat dat de hulpverlening die ingezet gaat worden, niet goed aansluit op de behoeften van het kind. Daarom is het van belang dat er een praktisch en kindgericht hulpmiddel wordt ontwikkeld dat helpt om kinderen structureel te betrekken bij de onderzoeksfase. De onderzoeksvraag luidt: Op welke manier kunnen de jeugdconsulenten van Team Jeugd en Gezin van de gemeente Goeree-Overflakkee kinderen in de leeftijd van 8 tot en met 12 jaar structureel beter betrekken bij de onderzoeksfase?

De onderzoeksvraag is beantwoord door middel van een actieonderzoek. Er zijn semigestructureerde interviews gehouden met zeven jeugdconsulenten. Uit de interviews blijkt dat jeugdconsulenten maatwerk leveren en hun werkwijze afstemmen op het kind. Kindgesprekken worden selectief ingezet, afhankelijk van de situatie en belastbaarheid van het kind, kinderparticipatie wordt dus wisselend toegepast. Ouders zijn een belangrijke informatiebron. De jeugdconsulenten hebben aangegeven dat zij behoefte hebben aan een efficiënte, kindvriendelijke en praktische werkwijze die hen ondersteunt bij het betrekken van kinderen zonder de werkwijze te verzwaren.

Op basis van de resultaten van het onderzoek is het beroepsproduct ‘Kijk door mijn ogen’ ontwikkeld. Deze bestaat uit 2 versies van invulbladen voor kinderen, een brief voor ouders/verzorgers en een brief voor jeugdconsulenten. De invulbladen brengen op een laagdrempelige manier de belevingswereld, gevoelens en leefomgeving van het kind in kaart. Er wordt gewerkt met eenvoudige taal, visuele ondersteuning en verschillende opdrachten. Zo wordt het voor kinderen makkelijk om hun mening, ervaringen en behoeften te delen. De brief aan ouders heeft als doel hen te informeren over het gebruik en het doel van het invulblad. De brief voor jeugdconsulenten is een handleiding en geeft uitleg over hoe het in de praktijk toegepast wordt.

Jeugdconsulenten hebben behoefte aan een praktisch hulpmiddel om kinderparticipatie te bevorderen. Het beroepsproduct sluit aan bij deze behoefte en is een efficiënte manier om informatie van het kind te verzamelen, ook wanneer een kindgesprek niet ingezet wordt. Tijdens de implementatie is het product meerdere keren getest en geëvalueerd met jeugdconsulenten. Het invulblad en de brieven waren over het algemeen duidelijk en toepasbaar. Op basis van de feedback zijn er aanpassingen gedaan. Zoals het ontwikkelen van twee versies voor verschillende leeftijdsgroepen. Er kan voorzichtig geconcludeerd worden dat het beroepsproduct aansluit bij de praktijk en bijdraagt aan het versterken van kinderparticipatie binnen de onderzoeksfase.

Naar aanleiding van het onderzoek zijn drie aanbevelingen geformuleerd. Naast de aanbevelingen om het beroepsproduct structureel in te zetten binnen het proces van de onderzoeksfase en verder te ontwikkelen, is er een aanbeveling gedaan voor nader onderzoek. Deze richt zich op het creëren en onderzoeken van een kindvriendelijke gespreksomgeving, waarin kinderen zich veilig voelen om hun mening te uiten. Vervolgonderzoek kan zich richten op het ontwikkelen van passende methoden om ook jongere en oudere kinderen te betrekken bij de onderzoeksfase. Hiermee kan de participatie van kinderen binnen de jeugdhulp verder worden vergroot.