Samenvatting

Tijdens een opgraving van Archeologenbureau Argo van de Rozengracht 64-66 in Zaandam zijn twee concentraties met circa 10.000 benen knopen en circa 700 metalen sluitingen aangetroffen. Het doel van dit onderzoek is om een verhelderend beeld te creëren over benen knopen, omdat ze een waardevolle materiële indicator zijn. Hiervoor is de volgende hoofdvraag opgesteld: Welke inzichten bieden de knopen van de Rozengracht over de productie, mode, functie en de sociaaleconomische identiteit van de dragers en makers in de periode van 1750-1850?

Om alle knopen te kunnen determineren is een nieuwe typologie ontwikkeld. Deze typologie wordt uitgebreid uitgelegd en vormt de basis voor dit afstudeeronderzoek. Verder zijn de productietechnieken en gebruikssporen van de knopen onderzocht en beschreven. Het materiaalonderzoek is aangevuld met literatuuronderzoek om zowel de makers als de dragers van de knopen beter te kunnen duiden. Hierbij is ook gekeken naar de rol en functie van knopen in de mode van 1750-1850.

Dit onderzoek kan dienen als een beginpunt voor een betere determinatie van benen knopen in het Nederlandse archeologische werkveld. Waarom de knopen in deze context zijn aangetroffen, werd onderzocht door medestudent Lalita Mansoor. Uit haar onderzoek is gebleken dat de knopen en kledingsluitingen van oude kleding werd afgescheurd door voddenscheursters als voorbereiding op de Zaanse papierindustrie.