Samenvatting

Thuiswonende cliënten van zorgorganisaties zijn via bestaande medezeggenschapsstructuren moeilijk te bereiken. Bij MeanderGroep, een zorgorganisatie in Zuid-Limburg, ontbreken in de extramurale clusters Verzorging & Verpleging en Wmo-Sociaal Domein vanzelfsprekende contactmomenten, waardoor traditionele en locatiegebonden medezeggenschapsvormen onvoldoende aansluiten bij deze doelgroep. Medezeggenschap raakt het ergotherapeutisch domein, omdat invloed uitoefenen op besluitvorming rondom het eigen leven en de zorg aansluit bij betekenisvolle participatie, autonomie en eigen regie. Dit onderzoek had als doel de Centrale Cliëntenraad van MeanderGroep een onderbouwd advies te bieden over motiverende, laagdrempelige en toekomstbestendige vormen van medezeggenschap. De centrale vraagstelling luidde: wat zijn middelen om de zeggenschap van thuiswonende cliënten op een toekomstbestendige wijze te ondersteunen en te waarborgen? Er werd gebruik gemaakt van een kwalitatief beschrijvend design. Data werden verzameld via twee homogene focusgroepen, elk bestaande uit twee sessies: één met cliënten zonder cliëntenraadervaring en één met (oud-)cliëntenraadsleden. Aanvullend werd deelgenomen aan een bijeenkomst van Netwerk LOC-Limburg. Analyse vond plaats conform de conventional content analysis. De analyse resulteerde in elf axiaalcodes onder drie thema's: voorwaarden en motivatie, barrières en drempels en vormgeving en bereik. Cliënten bleken overwegend onbekend met het bestaan van een cliëntenraad en ervaarden praktische, psychologische en sociale drempels. Cliëntenraadsleden signaleerden structurele knelpunten door AVG-wetgeving en het ontbreken van directe contactmogelijkheden met de achterban. Op basis hiervan werden vier conceptadviezen geformuleerd: wijkgerichte medezeggenschap, een digitaal cliëntenforum, koppeling aan sociale activiteiten en een gerichte communicatiecampagne. Member checking scherpte deze aan; de LOC bijeenkomst bevestigde de bevindingen. In de discussie kwam naar voren dat drempels voortkomen uit zowel motivatie van cliënten als organisatorische en omgevingsfactoren binnen de extramurale context. Geconcludeerd werd dat toekomstbestendige medezeggenschap vooral wijkgericht, thematisch, persoonlijk en laagdrempelig georganiseerd moet worden, ondersteund door een communicatiecampagne via persoonlijk contact, een signalerende rol van zorgmedewerkers, versterkte samenwerking tussen de cliëntenraden V&V en Wmo-SD en een aanvullend digitaal cliëntenforum.